Wrodzone wady serca u dzieci

Wrodzone wady serca u dzieci warto zdiagnozować już w pierwszych dniach życia dziecka.

WYKRYWANIE WRODZONYCH WAD SERCA

Często podejrzenie wady serca, najczęściej na podstawie wysłuchanego szmeru nad sercem, wykrywane jest w trakcie rutynowych badań pediatrycznych. Często też rodzice zwracają się do pediatry zaniepokojeni czy to częstymi infekcjami, czy jak uważają, gorszą aktywnością fizyczną swojego dziecka. Należy pamiętać, że każde podejrzenie wrodzonej wady serca musi być jak najszybciej skonsultowane z kardiologiem dziecięcym!

Zobacz naszą ofertę specjalną

WRODZONE WADY SERCA U DZIECI – KLASYFIKACJA

Bardzo ogólnie wrodzone wady serca dzieli się na wady sinicze i niesinicze. Sinica centralna najlepiej jest widoczna na koniuszkach palców, pod paznokciami, na spojówkach i ustach. Dzieci z sinicą centralną już w okresie noworodkowym lub wczesnoniemowlęcym trafiają najczęściej pod opiekę Oddziałów Kardiologicznych. Również dzieci z zaawansowanymi objawami niewydolności serca (duszność, brak łaknienia, zwiększona potliwość, zły rozwój fizyczny)szybko są objęte opieką Oddziałów Kardiologicznych. Istnieje jednak duża grupa najczęstszych wad serca, które są bardzo skąpo objawowe, i które wykrywane są przypadkowo.

Do tych wad najczęściej należy ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, ubytek przegrody międzykomorowej, przetrwały przewód tętniczy, zwężenie cieśni aorty lub zwężenie aorty piersiowej i brzusznej. Należy zaznaczyć, że wszystkie te wady mogą być skąpo objawowe lub demonstrować bardzo burzliwe objawy hemodynamiczne. Wady skąpo objawowe, a więc te trudne do wykrycia, stanowią oczywiście wyzwanie dla lekarza. Kardiolog dziecięcy dysponuje szeregiem badań dodatkowych, które oprócz wywiadu zebranego od rodziców lub opiekunów dziecka i badania lekarskiego pozwalają potwierdzić wadę wrodzoną serca oraz stopień jej zaburzeń hemodynamicznych. Do takich badań, bez konieczności hospitalizacji, należy badanie elektrokardiograficzne (EKG), badanie rentgenowskie klatki piersiowej oraz najważniejsze badanie nieinwazyjne: badanie echokardiograficzne połączone z badaniem dopplerowskim. Po uzyskaniu wszystkich tych informacji można podjąć decyzję o dalszym postępowaniu terapeutycznym.

Zaburzenia rytmu serca

Zaburzenia rytmu serca – warto rozpoznać pierwsze objawy jak najwcześniej. U dzieci i młodzieży taka fizjologiczna niemiarowość jest bardzo wyraźna, w wiekiem stopniowo maleje. Zmienność taka jest jednak zjawiskiem płynnym i daje się zaobserwować w dłuższej perspektywie czasu np. kilku minut. Jeśli częstość rytmu serca zmienia się w sposób nagły, szybki i bardzo częsty, to możemy podejrzewać arytmię, czyli zaburzenia rytmu serca, które mogą być (ale nie muszą) chorobą wymagającą leczenia.

ZABURZENIA RYTMU SERCA – JAK ROZPOZNAĆ ARYTMIĘ?

Czynność elektryczna serca, która pobudza cały mięsień serca do skurczu w odpowiedniej sekwencji, a następnie do rozkurczu rejestrowana jest przy pomocy EKG. Dzięki temu prostemu badaniu możemy rozpoznać, czy zaburzenia rytmu serca powstają w obrębie przedsionków, czy w obrębie komór. Możliwe jest też wystąpienie arytmii w obu miejscach!

ZABURZEŃ RYTMU SERCA – RODZAJE:

  • Pojedyncze pobudzenia dodatkowe – jeśli w ciągu doby jest ich niedużo, to z reguły nie wymagają leczenia, chociaż czasem są bardzo dokuczliwie odczuwane.
  • Liczne pobudzenia dodatkowe w obrębie przedsionków mogą być zapowiedzią wystąpienia migotania/trzepotania przedsionków – czyli arytmii bezwzględnie wymagającej konsultacji lekarskiej, wykonania dodatkowych badań i podjęcia odpowiedniego leczenia. Wystąpienie migotania przedsionków zawsze wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia udaru. Chociażby z tego powodu nie należy zwlekać z wizytą u lekarza.
  • Liczne pobudzenia dodatkowe w obrębie komór – najczęściej są spowodowane jakąś inną patologią np. chorobą wieńcową, kardiomiopatią itp. Wymagają przede wszystkim dokładnego zdiagnozowania, a następnie wdrożenia odpowiedniego leczenia – w zależności od chorób współistniejących.
  • Częstoskurcze przedsionkowe – z reguły spowodowane są występowaniem w sercu dodatkowych szlaków przewodzących impuls elektryczny. Najczęściej nie poddają się leczeniu farmakologicznemu. U wielu pacjentów trzeba w takiej sytuacji rozważać zabieg ablacji – potocznie mówiąc „przerwania” takiego szlaku działaniem prądu wysokiej częstotliwości (ablacja RF) lub zimna (krioablacja).
  • Częstoskurcze komorowe – to arytmia, która zawsze może okazać się groźna i każdy pacjent powinien być pod stałą kontrolą lekarską.

Zobacz naszą ofertę specjalną

ZABURZENIA RYTMU SERCA – DIAGNOSTYKA:

  • Ekg spoczynkowe
  • Holter EKG

Badania EKG ta metodą umożliwia zarejestrowanie różnych zaburzeń czynności elektrycznej serca (zaburzenia rytmu serca, zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego, zaburzenia ukrwienia serca), które mogą występować rzadko, albo w szczególnych sytuacjach, takich jak sen, wysiłek fizyczny, stres. Badanie to służy także ocenie prowadzonego leczenia farmakologicznego, jak też skuteczności wykonanych zabiegów ablacji a także kontroli funkcjonowania urządzeń wszczepialnych (stymulatorów, kardiowerterów).

Badanie może być wykonane przy użyciu rejestratora 3-kanałowego ( zapis 24 godzinny, 72 godzinny, 7 dniowy) lub 12-kanałowego ( zapis 24 godzinny,48 godzinny). Rejestracja 12-kanałowa umożliwia pełny zapis EKG w ciągu 24 godzin, przez co zalecana jest, gdy konieczna jest ocena np. ukrwienia serca, albo przed planowanymi zabiegami ablacji.

  • Event Holter

Badanie EKG tą metodą służy pacjentom, u których niepokojące objawy występują rzadko i daje możliwość przesyłania 20 sekundowego fragmentu EKG za pomocą sieci GSM. W momencie wystąpienia dolegliwości pacjent jednym przyciskiem inicjuje zapis, który jest automatycznie wysyłany na platformę medyczną, gdzie następnie jest opisywany przez lekarza. Badanie tego typu urządzeniem może trwać przez 2-3 lub4 tygodnie.

Nadciśnienie tętnicze

Nadciśnienie tętnicze – Jakie są objawy nadciśnienia tętniczego? Za optymalne ciśnienie u dorosłych uznaje się wartość poniżej 120/80 mm Hg. U większości chorych nie występują żadne objawy sugerujące istnienie choroby. U niektórych chorych występują miernie nasilone dolegliwości (często bagatelizowane) typu:

bóle i zawroty głowy,
szum w uszach,
Uczucie gorąca lub zaczerwienienia, zwłaszcza twarzy,
uczucie kołatania serca,
nadmierna potliwość,
zaburzenia snu,
gorsza tolerancja wysiłku fizycznego.
Wraz z rozwojem choroby mogą pojawić się zaburzenia widzenia, osłabienie sprawności fizycznej i intelektualnej, oraz zaburzenia funkcjonowania narządów – zwłaszcza serca i nerek.

Nadciśnienie tętnicze, jak je prawidłowo rozpoznać?

Według wytycznych Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego chorobę rozpoznaje się, jeśli u pacjenta stwierdza się, że:

  • w dwóch pomiarach, wykonanych podczas co najmniej dwóch różnych wizyt, wartości ciśnienia tętniczego są równe lub wyższe niż 140 mm Hg / 90 mm Hg,
  • średnie wartości ciśnienia tętniczego wyliczone z dwóch pomiarów dokonanych podczas jednej wizyty są równe lub wyższe niż 180 mm Hg / 110 mm Hg (po wykluczeniu czynników podwyższających wartości ciśnienia, na przykład: lęku, bólu, spożycia alkoholu),
  • istnieją wiarygodne dane z wywiadów lub dokumentacji pacjenta nieprawidłowych pomiarów ciśnienia tętniczego krwi np. pomiary domowe, wyniki 24-godzinnej rejestracji wartości ciśnienia tętniczego, określane skrótem ABPM (ang. ambulatory blood pressure monitoring).

Zobacz naszą ofertę specjalną

POSTACIE I STADIA ZAAWANSOWANIA CHOROBY

Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego w ślad za europejskimi wytycznymi klasyfikuje ciśnienie tętnicze według poniższego schematu:

RodzajSkurczowe (mm Hg)WarunekRozkurczowe (mm Hg)
Optymalne< 120i< 80
Prawidłowe120 – 129i / lub80 – 84
Wysokie prawidłowe130 – 139i / lub85 – 89
Nadciśnienie tętnicze 1. stopnia140 – 159i / lub90 – 99
Nadciśnienie tętnicze 2. stopnia160 – 179i / lub100 – 109
Nadciśnienie tętnicze 3. stopnia≥ 180i / lub≥ 110
Izolowane nadciśnienie tętnicze skurczowe≥ 140i< 90

U dorosłych ludzi nadciśnienie tętnicze jest bardzo ważnym czynnikiem ryzyka wystąpienia powikłań (zawał, udar, niewydolność nerek i in. narządów, zgon). Im wyższe wartości ciśnienia tym większe zagrożenie.

U większości osób dorosłych nadciśnienie nie ma uchwytnej przyczyny (tzw. nadciśnienie samoistne), natomiast u części osób jest ono wynikiem innych patologii, takich jak np. choroby nerek czy zaburzenia hormonalne. Dlatego tak ważne jest przy rozpoznaniu nadciśnienia wykonanie badań diagnostycznych mających na celu wykrycie tych patologii.

Choroba wieńcowa – czy pozwala normalnie funkcjonować?

Choroba wieńcowa to nic innego jak powszechnie znana choroba niedokrwienna serca. Jest to najczęstsza choroba układu krążenia, która bez odpowiedniego leczenie prowadzić może do zawałów serca lub zgonu. Jeśli jednak uda nam się ją szybko zdiagnozować nie musi oznaczać, że Twoje życie będzie trudniejsze. Odpowiednio wprowadzone leczenie oraz zmiana trybu życia powinny znacząco poprawić Twoje zdrowie.

CHOROBA WIEŃCOWA OBJAWY ORAZ INFORMACJE


Choroba wieńcowa czyli choroba niedokrwienna serca związana jest ze zwężeniem bądź zatkaniem tętnic wieńcowych jednocześnie blokując przepływ krwi do serca. Nierzadko dochodzi do całkowitego zamknięcia światła tętnicy co powoduje że mięsień sercowy nie jest odżywiony i następuje niedotlenienie serca.

Głównym czynnikiem odpowiedzialnym za to że choroba wieńcowa stała się chorobą cywilizacyjną jest miażdżyca oraz dużo rzadziej skurcz tętnic wieńcowych lub ich anomalie rozwojowe. Miażdżyca jest przewlekłym procesem rozpoczynającym się już w dzieciństwie i polega ona na tworzeniu się tzw. blaszek miażdżycowych (zbudowanych ze złogów lipidowych, elementów morfotycznych krwi, włóknika). Takie blaszki miażdżycowe zwężają światło naczyń. Do rozwoju miażdżycy przyczyniają się: zła dieta (nadmiar w pożywieniu tłuszczów zwierzęcych i cukrów prostych), siedzący tryb życia, palenie papierosów, stresy dnia codziennego, nadciśnienie tętnicze, nadwaga. Obok przyczyn o podłożu miażdżycowym należy wspomnieć, że czynnikiem ryzyka przez który występuje choroba wieńcowa jest wysoki poziom „złego” cholesterolu LDL oraz niski poziom „dobrego” cholesterolu HDL spowodowany spożywaniem nieodpowiednich produktów spożywczych. Kolejną przyczyną jest brak leczenia nadciśnienia tętniczego, a także choroba którą nie trudno rozpoznać czyli cukrzyca i otyłość. Do przyczyn zaliczany jest także siedzący tryb życia, palenie papierosów, menopauza, podeszły wiek.

Zobacz naszą ofertę specjalną


CHOROBA WIEŃCOWA SERCA OBJAWY


Głównymi objawami charakteryzującymi chorobę wieńcową są bóle w klatce piersiowej, najczęściej związane z wysiłkiem fizycznym lub stresem, duszności, czasem „kołatania” serca, uczucie mniejszej wydolności po wykonaniu normalnego wysiłku fizycznego. W miarę pogłębiania się choroby wieńcowej zaczynają pojawiać się też dolegliwości w spoczynku i w nocy. Wszędzie znajdziemy również informacje ze najbardziej rozpoznawalnym objawem jest ból w klatce piersiowej za mostkiem promieniujący do szyi, żuchwy, nadbrzusza i ramion

Jeśli udało Ci się rozpoznać u siebie takie objawy, prosimy abyś koniecznie udał się do lekarza specjalisty. Wielu pacjentów długo nie odczuwa jakichkolwiek dolegliwości, lub są one bardzo nikłe, bagatelizowane. Przestrzegamy przed takiego typu zachowaniami i apelujemy, że należy jak najszybciej podejmować leczenie. Lekarz szczegółowo przeprowadzi wywiad oraz jeśli będzie to konieczne zleci niezbędne badanie, takie jak EKG, ECHO serca czy badanie enzymów sercowych lub koronografię. Niestety rozpoznanie objawów charakteryzujących chorobę wieńcową serca nie zawsze jest możliwe. Możemy mieć do czynienia z zamaskowaną chorobą wieńcową serca zwaną dławica piersiowa. Zespół objawów, spośród których dominuje uczucie bólu w klatce piersiowej nie jasno wskazuje na to że to choroba wieńcowa. Dławica piersiowa spowodowana est bowiem niedokrwieniem mięśnia sercowego bez względu na przyczyny niedokrwienia. Przez to niestety bardzo często choroba wieńcowa objawia się w pierwszej kolejności zawałem, który długo skrycie się rozwijał.

CHOROBA WIEŃCOWA LECZENIE


Chociaż choroba wieńcowa jest chorobą przewlekłą, postępującą, to jej przebieg może być zmodyfikowany przez pacjenta, który powinien zadbać o to, żeby ograniczyć wszystkie te czynniki, które przyspieszają jej rozwój i stosować te, które wspomagają leczenie, a więc:

  • palący – powinien bezwzględnie zaprzestać palenia papierosów,
  • zmienić tryb życia na bardziej aktywny fizycznie – optymalny czas wysiłku fizycznego to minimum 30 min aktywności co najmniej 5x w tygodniu, dostosowanej do aktualnych możliwości pacjenta,
  • zastosować dietę niskocholesterolową, bogatą w jarzyny, z zastąpieniem tłuszczów zwierzęcych tłuszczami roślinnymi,
  • zredukować istniejącą nadwagę, w czym pomocne będzie zastosowanie obu powyższych,
    opanować umiejętność odreagowania stresu i zapewnienie organizmowi codziennej porcji odpoczynku i snu,
  • systematycznie kontrolować lipidogram (poziom cholesterolu wraz z jego frakcjami) oraz poziom cukru, aby w razie wystąpienia nieprawidłowości wdrożyć odpowiednie leczeniem,
  • regularnie kontrolować ciśnienie tętnicze, aby wdrożyć odpowiednie leczenie jeśli wystąpi taka potrzeba, lub zmodyfikować już stosowane.

Ponadto lekarz do procesu leczenia włączyć może leki oraz wskazać inne informacje, które będą niezbędne do wdrożenia w życie.


CZY W ŚWIETLE POWYŻSZEGO, CHOROBA WIEŃCOWA MUSI UTRUDNIAĆ NAM ŻYCIE?


Otóż wcale nie, zdrowie jest na wyciągnięcie ręki! Zastanówmy się chwilę sami nad sobą, a może i naszymi rodzinami i odpowiedzmy sobie szczerze na pytania:

  1. Czy naprawdę nie możemy wyjść na 0,5 godz na spacer/rower – sami, z rodziną, spotkać się z przyjaciółmi w plenerze?
  2. Czy naprawdę gotując dla siebie a może i całych rodzin nie możemy zjeść np. kurczaka czy porcji ryby z dużą ilością jarzyn zamiast przysłowiowego schabowego w grubej panierce z kapustą okraszoną skwarkami?
  3. Czy naprawdę zamiast kolejnego ciastka na deser nie możemy zjeść np. jabłka?
  4. Czy naprawdę trzeba wypalić kolejnego papierosa, bo np. szef/kolega w pracy nam dokuczył?

Rozpoznanie choroby wieńcowej powinno skłonić każdego do powrotu do zdrowego stylu życia. Najlepiej, żeby taka zmiana dotyczyła całych rodzin, tak aby nasze dzieci od najmłodszych lat zdobywały informację na temat zdrowych nawyków. Często przydatna do tego jest konsultacja lekarska i dietetyczna, aby szczegółowo omówić indywidualne potrzeby i możliwości każdego pacjenta. Dotyczy to zwłaszcza podejmowania aktywności fizycznej, która jest niezbędna każdemu z nas do utrzymania dobrej kondycji. Należy pamiętać, że u osób z chorobą wieńcową wysiłki fizyczne muszą być odpowiednio „dawkowane”, aby wyszły na zdrowie.

Warto przy tym pamiętać, że wśród uczestników odnoszących sukcesy w różnych zawodach w kategorii np.”open” lub „old-boy” są osoby z chorobą wieńcową a nierzadko i po przebytym zawale, które nauczyły się zdrowo żyć i bezpiecznie ćwiczyć oraz podjęły odpowiednie leczenie. Choroba wieńcowa nie musi być końcem sportowego hobby. Choroba wieńcowa do nie wyrok, jeśli podejmiemy konieczne kroki w kierunku zdrowia.

Jak dbać o serce po zawale?

ZALECENIA DLA PACJENTÓW Z CHOROBAMI WSPÓŁISTNIEJĄCYMI

Po zawale należy przede wszystkim regularnie, systematycznie przyjmować leki, ściśle wg zaleceń lekarza prowadzącego. Nigdy nie należy samodzielnie modyfikować dawkowania ani odstawiać leków nawet w przypadku bardzo dobrego samopoczucia! Również wszystkie choroby współistniejące a zwłaszcza takie jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca powinny być bardzo regularnie leczone. Co roku pacjenci powinni być także poddani szczepieniom przeciwko grypie.

Zobacz naszą ofertę specjalną


ZMIANA PRZYZWYCZAJEŃ JEST KLUCZOWA!

Przebyty zawał serca powinien także zmotywować pacjenta do weryfikacji zwyczajów żywieniowych, jeśli dotąd zdrowa dieta nie była przestrzegana. Elementem dnia codziennego u każdego pacjenta po zawale powinna być koniecznie umiarkowana aktywność fizyczna, dostosowana do jego indywidualnych możliwości. Dokładne zalecenia każdy pacjent powinien otrzymać od swojego lekarza prowadzącego, nie ma bowiem uniwersalnej recepty na ruch dla każdego, kto przebył zawał.

Serce każdego człowieka, a zawałowca w szczególności potrzebuje minimalizacji sytuacji związanych ze stresem, które bardzo niekorzystnie wpływają na układ krążenia. Należy pomyśleć, jaki sposób relaksu będzie dla danego pacjenta optymalny. Często po zawale przydatne jest wsparcie psychologa, zwłaszcza, że fakt wystąpienia zawału u wielu pacjentów wywołuje pogorszenie nastroju.

Większość pacjentów z chorobą wieńcową i po zawale, przy którym nie doszło do dużego uszkodzenia mięśnia sercowego może prowadzić normalny, aktywny tryb życia z zastrzeżeniem przestrzegania powyższych zaleceń.

Jak zapobiegać zawałowi serca?

ZAPOBIEGANIE ZAWAŁOWI POLEGA NA ZAPOBIEGANIU ROZWIJANIA SIĘ PROCESÓW MIAŻDŻYCOWYCH


Osoby z poczuciem zdrowia powinny dbać o to, żeby prowadzić tzw. zdrowy styl życia tzn. nie palić papierosów, przestrzegać diety z ograniczeniem tłuszczów zwierzęcych, a także bogatej w świeże jarzyny i owoce, utrzymywać prawidłową wagę w czym pomaga codzienna umiarkowana aktywność fizyczna. Należy pamiętać, że miażdżyca zaczyna rozwijać się już we wczesnej młodości dlatego dobrze jest aby całe rodziny dbały o zdrowy styl życia i regularnie wykonywały kontrolne badania cholesterolu i cukru we krwi oraz przeprowadzały coroczne szczepienia przeciwko grypie.

Wszyscy pacjenci z chorobami współistniejącymi a zwłaszcza z nadciśnieniem tętniczym i/lub cukrzycą powinni pamiętać o regularnym stosowaniu zaleconych leków i prowadzenia samokontroli w zakresie domowych pomiarów ciśnienia i cukru. Osoby, u których występują jakieś dolegliwości (a zwłaszcza bóle w klatce piersiowej), lub u których już rozpoznano chorobę wieńcową powinny być pod stałą opieką lekarską.

Wystąpienie bólów w klatce piersiowej zawsze wymaga przeprowadzenia badań diagnostycznych, które pozwolą postawić właściwe rozpoznanie i podjąć odpowiednie leczenie. Najczęściej zalecanym wówczas badaniem (jeśli spoczynkowe EKG jest prawidłowe) jest elektrokardiograficzny test wysiłkowy, który pozwala potwierdzić chorobę wieńcową. Badaniem, które pozwala dokładnie ocenić stopień zaawansowania choroby wieńcowej jest koronarografia -inwazyjne badanie polegające na podaniu kontrastu bezpośrednio do tętnic wieńcowych przez specjalny cewnik wprowadzony przez jedną z tętnic kończyn dolnej lub górnej. U niektórych pacjentów, u których prawdopodobieństwo wystąpienia zawału jest duże, koronarografia może być konieczna nie tylko celem ostatecznej oceny stopnia zaawansowania choroby ale także celem podjęcia decyzji o ewentualnym leczeniu zabiegowym.

Zobacz naszą ofertę specjalną


NIGDY NIE NALEŻY BAGATELIZOWAĆ BÓLÓW W KLATCE PIERSIOWEJ


zwłaszcza jeśli pojawiają się w czasie wysiłku i nie ustępują po jego przerwaniu. Jeśli ból w klatce piersiowej nie ustępuje, może to świadczyć o zagrażającym zawale należy pilnie zgłosić się do lekarza lub wezwać pomoc!

Pacjenci z już rozpoznaną chorobą wieńcową, u których nagle nasila się częstotliwość występowania bólów lub pojawiają się one w spoczynku, także powinni jak najszybciej zgłosić się do lekarza.

Centrum Kardiologii Płowiecka
22 749 00 10